سفرنامه اصفهان 2- میدان نقش جهان

روز بعد از عالی قاپو ، باغ چهل ستون ومسجد شیخ لطف الله در میدان نقش جهان دیدن کردیم .

میدان نقش جهان میدان بزرگ مستطیل شکلی است که به‌وسیلهٔ بناهایی از دورهٔ صفوی به دستور شاه عباس صفوی محصور شده‌است.

این میدان با طول تقریبی 507 متر و عرض 158 متر در چهار گوشه خود ، چهار اثر تاریخی را در خود جای داده ا ست .این بناهای چهارگانه در شرق ، مسجد شیخ لطف الله در غرب ، کاخ رفیع عا لی قاپو ، در جنوب ، مسجد پرآوازه جامع عبا سی و در شمال ، سر در با شکوه بازار قیصریه می‌باشند.دور تا دور میدان را غرفه‌های دو اشکوبه احاطه کرده‌اند. در این غرفه‌ها از آن روزگار تا کنون انواع صنایع دستی و سوغات اصفهان به مسافران و گردشگران عرضه می‌شود.

در دوره‌ شاه عباس و جانشینان او این میدان محلی برای بازی چوگان ، رژه سربازان ، جشن و چراغانی و محل نمایشهای اعیاد و جشنهای مختلف بود. دو ستون سنگی جلو مسجد امام و در قرینه آن روبروی سر در بازار قیصریه ، دروازه‌های چوگان بازی بوده‌اند.

کاخ عالی قاپو: عالی قاپو مرکب از دوکلمه عالی و قاپو است که با هم به معنای « سر در بلند » یا « درگاه بلند» هستند. اسامی دیگر آن علی قاپو ، دولتخانه مبارکه نقش جهان و قصر دولتخانه می باشند. تاریخ ساخت بنا به 1054 هـ.ق باز می گردد و بانی آن  : شاه عباس اول می باشد. 
 از زیر سر در بلند کاخ که تمامأ با سنگ ساخته شده به قصر وارد می شویم و به وسیله پلکانی که در دو طرف تعبییه شده اند به طبقات فوقانی می‌رسیم .
عالی قاپو دارای پنج طبقه است که هر طبقه آن تزئینات ویژه‌ای دارد در طبقه همکف دو تالار وجود دارد که در آن روزگار به امور اداری و دیوانی اختصاص داشت ، در طبقه سوم ایوان بزرگی است که بر هجده ستون بلند و رفیع استوار است و در وسط این ایوان حوض زیبایی از مرمر وجود دارد .
طبقه آخر با گچبری های به شکل جام و صراحی هنرمند معروف عصر صفوی رضا عباسی تالار موسیقی یا اتاق صوت نامیده شده است که انعکاس حاصل از نغمه‌ها ی نوازندگان به وسیله این اشکال گرفته شود و صداها طبیعی و بدون انعکاس صوت به گوش برسند .
معماری کاخ به صورتی است که از در ورودی کاخ که وارد می شوید در دو زاویه مقابل دیوار اهسته صحبت کنید به راحتی شنیده می شود و در هر طبقه فرورفتگی هایی به صورت شومینه دیده می شود که در آن زمان نگهبانان می ایستادند وقتی کسی وارد کاخ می شد نگهبان در ورودی به این طریق از گوشه دیوار به بقیه نگهبانان خبر می داد. می توانید خودتان هم امتحان کنید.

مسجد شیخ لطف الله شاهکاری از معماری و کاشی‏‌کاری قرن یازدهم هجری است که توسط استاد محمدرضا اصفهانی از معماران نامدار آن دوره ساخته شده‌است. این مسجد به فرمان شاه عباس اول در مدت هیجده سال بنا شده‌است.

مسجد شیخ لطف‌الله به نام یکی از علمای بزرگ عصر صفوی به نام شیخ لطف‌الله جبل‌عاملی، نامیده شده‌است. شیخ لطف الله یکی از علمای بزرگ دوره صفوی بود. وی از اهالی جبل عامل لبنان بود که مانند شیخ بهایی و برخی علمای دیگر توسط شاه عباس از لبنان به ایران مهاجرت نموده و ابتدا در مشهد و قزوین و پس از آن در اصفهان ساکن شد. از آنجا که حکومت صفوی، حکومتی مذهبی بود و به اسلام و به خصوص مذهب تشیع بسیار بها می‌داد، علمای آن را نیز تکریم می‌کرد. از سوی دیگر شیخ لطف الله پدر زن شاه عباس بود. از این رو در محل زندگی شیخ، مسجد و مدرسه‌ای به نام او ساخته شد که در این محل به تدریس دروس فقهی و جلسات دینی اشتغال داشت. شیخ بنا به استفتای خود که برگزاری نماز جمعه در غیاب امام زمان را مجاز می‌شمرد، به اقامه نماز جمعه در این مسجد می‌پرداخت و مقلدان او نیز به او اقتدا می‌نمودند.

تزئینات کاشی‏کاری همه از کاشی‌های معرّق پوشیده شده‌است. هنگام ورود نوری که به گنید می تابد چهره طاووسی را نمایان می کند که می توان بدن و پرهای طاووس را مجسم کرد. بی نظیره.

این مسجد به علت اینکه نه دارای مناره‌است و نه دارای شبستان ورودی (حیاط) و همچنین ورودی آن پله می‌خورد، غیر طبیعی است.عدم وجود شبستان و صحن ورودی، این مسجد را به مقتضیات تقارنی میدان نقش جهان (قرار گرفتن مسجد رو به روی عمارت عالی‌قاپو) که در نهایت منجر به این مسئله شده‌است که نتوان صحنی یا حیاطی رو به قبله که برای نمازگزاری استفاده شود، برای آن طراحی کرد.این مسجد جهت استفاده همسران شاه عباس بنا شده است و به همین دلیل این بنا فاقد مناره (جهت اذان گفتن) است.در ورودی مسجد به صورت دو لنگه‌است که از چوب چنار یک‌پارچه ساخته شده‌اند و پس از گذشت چهارصد سال هنوز پابرجا هستند.


باغ چهل ستون : بسیاری از محققان وجه تسمیه کاخ را انعکاس تصویر بیست ستون بر استخر زیبا و بزرگ عمارت می دانند وعده ای نیز واژه چهل را به نشان تعداد زیاد ستونها می دانند ( عدد چهل در ادب فارسی نشانگر تعدد و کثرت است ) و به روایتی این کاخ ابتدا چهل ستون داشته تا اینکه در بیست و یکم رمضان 1118 هـ.ق بر اثر سانحه آتش سوزی بییست ستون آن از بین رفته و اکنون آثار سوختگی در غرب عمارت دیده می شود .
باغ چهل ستون 67000 متر مربع مساحت دارد که در دوره شاه عبا س اول ساختمان کوچکی به صورت کوشک یا کلاه فرنگی در آن احداث گردید و در زما ن شاه عباس دوم توسعه یافت و چهلستون نام گرفت .

معماری این کاخ ترکیبی از هنر معماری چینی و ایرانی و فرنگی است . عمارت چهلستون مشتمل بر یک ایوان اصلی (بزرگ) به طول 38 متر و عرض 17 متر و ارتفاع 14 متر رو به شرق ساخته شده است ستونهای ایوان هشت ضلعی از جنس چوب چنار و کاج می باشند . چهار ستون وسط بر روی چهار شیر سنگی قرار دارد ، طراحی آنها به گونه‌ای است که دو شیر با یک سر نشان داده می شود . از دهان چهار شیر جلو ، آب به درون حوض می ریزد .
تالار مرکزی کاخ اختصاص به مهمانان خارجی و شخصیتهای کشورهای دیگر داشته است .
نقاشیهای موجود در تالار هر کدام واقعه‌ای تاریخی را به نمایش می‌گذارند که دو تا از این تابلوها ( جنگ شاه اسماعیل اول با سپاه عثمانی در چالدران و جنگ نادر شاه افشار با هندوها ) در زمان قاجاریه نصب شده است .

من از دیدن نقاشی های کاخ سیر نشدم .قدم زدن در باغ هم جای خود را دارد.واقعا پر از انر‍ژی بود.خارج شدن از باغ کار سختیه . 

من خیلی از دختر پسرهای اصفهانی را دیدم که به جای اینکه برند پارک باهم حرف بزنند ترجیح دادند در باغ چهل ستون و مسجد شیخ لطف الله باهم باشند . بهشون غبطه خوردم که همچین جای رمانتیکی برای حرف زدن دارند.

 

کار خوبی که شهرداری اصفهان کرده اینه که دوچرخه هایی به مدت 2 ساعت با ارائه کارت ملی به صورت رایگان در اختیار شهروندان قرارداده . من دیدم کنار پل خواجو و سی سه پل هم از این دوچرخه ها داره . چه حالی میده فاصله پل خواجو و سی سه پل را با دوچرخه طی کنیم. متاسفانه فرصت نشد ما استفاده کنیم.(انشاالله سفر بعدی)

ناهار هم در بریانی اعظم میل کردیم . بریانی با نان محلی و ریحان غذای لذیذی است . برخلاف تصور خیلی ها که فکر می کنند غذای چربی است بسیار خوشمزه است.

فرنی اصفهان هم خوردیم خوشمزه بود . به جای شکر از شیره استفاده می کنند.

گز هم از گز شیرین ،به عنوان اولین تولید کننده گز در شهر اصفهان با همت حاج میرزا علی شیخ بهایی در سال 1288 هجری شمسی پایه گذاری شد، خریدیم .
آدرس :اصفهان-خیابان حافظ-خروجی میدان نقش جهان

/ 3 نظر / 22 بازدید
مرتضی

سلام.هیچگاه خاطره پیاده روی در میدان نقش جهان رو از یاد نخواهم برد.ممنون از سفرنامتون ولی چرا بدون عکس!!!![گل]

مانا

وای...خورش ماستشون هم خوشمزه است[خوشمزه] یه سر بیا کارت دارم...